Kê khai chỉ tiêu [37],[38] ngày 01/07/2026

1. Chỉ tiêu [37] và [38] trên tờ khai thuế GTGT là gì?

Trước khi áp dụng vào các tình huống thực tế, bạn cần hiểu rõ bản chất kế toán của hai chỉ tiêu này:

• Chỉ tiêu [37] (Điều chỉnh giảm): Chỉ tiêu này ghi nhận các khoản điều chỉnh làm giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ. Việc ghi nhận số liệu vào chỉ tiêu [37] đồng nghĩa với việc quyền lợi khấu trừ thuế của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế đó bị giảm xuống do các sai sót hoặc thay đổi tính chất giao dịch.
• Chỉ tiêu [38] (Điều chỉnh tăng): Chỉ tiêu [38] ghi nhận các khoản điều chỉnh làm tăng số thuế GTGT đầu vào được phép khấu trừ. Việc ghi nhận số liệu vào chỉ tiêu [38], doanh nghiệp đang khôi phục hoặc gia tăng số thuế đầu vào được khấu trừ trong kỳ.

2. Cách khai chỉ tiêu [37] và [38] với 5 trường hợp điển hình

2.1 Trường hợp “Mua hàng hóa, dịch vụ trả chậm, trả góp từ 05 triệu đồng trở lên”

Đối với các giao dịch mua bán có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên (áp dụng điều khoản trả chậm, trả góp), pháp luật quy định rất chặt chẽ về điều kiện chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Kế toán dịch vụ cần xử lý linh hoạt qua hai giai đoạn:

a) Khi đến hạn thanh toán nhưng CHƯA CÓ chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt:

Tại kỳ tính thuế tương ứng với thời điểm đến hạn thanh toán, kế toán sẽ khai vào Chỉ tiêu [37] nhằm giảm số thuế GTGT đầu vào đã được khấu trừ trước đó. Ở nghiệp vụ này, doanh nghiệp KHÔNG phải làm thủ tục khai bổ sung hồ sơ khai thuế.

b) Khi ĐÃ CÓ chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt hợp lệ:

Khi doanh nghiệp thanh toán sẽ tiến hành điều chỉnh tại Chỉ tiêu [38] của chính kỳ phát sinh chứng từ thanh toán đó để lấy lại quyền khấu trừ. Tương tự, thao tác này KHÔNG yêu cầu phải khai bổ sung hồ sơ.

Trong thực tế, việc theo dõi hàng trăm hợp đồng trả chậm thủ công rất dễ dẫn đến việc quên ngày đến hạn, gây sai phạm về thuế.

2.2 Trường hợp “Phát hiện thuế GTGT đầu vào kê khai sai, sót”

Trong quá trình rà soát sổ sách, việc phát hiện sai sót liên quan đến thuế GTGT đầu vào là khó tránh khỏi. Tuy nhiên, việc được phép dùng đến chỉ tiêu [37], [38] hay không phụ thuộc vào tác động của sai sót đó:

Được khai vào Chỉ tiêu [37] hoặc [38] của kỳ phát hiện (KHÔNG phải khai bổ sung hồ sơ kỳ gốc) nếu sai sót này thoả mãn một trong hai điều kiện:

• Chỉ làm giảm số thuế phải nộp.
• Chỉ làm tăng/giảm số thuế GTGT còn được khấu trừ chuyển sang kỳ sau.

Lưu ý: KHÔNG sử dụng Chỉ tiêu [37], [38] nếu sai sót đó làm tăng số thuế phải nộp, hoặc làm giảm số thuế được hoàn. Trong tình huống này, kế toán thực hiện nghiệp vụ khai bổ sung hồ sơ khai thuế của kỳ gốc.

2.3. Trường hợp “Nhận hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế”

Theo quy định tại khoản 5 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC, quy trình này đã được đơn giản hóa nhằm giảm tải thủ tục hành chính.

Khi người mua nhận được hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế theo điều trên , kế toán không khai bổ sung kỳ gốc. Thay vào đó, thực hiện kê khai ngay tại kỳ nhận hóa đơn điều chỉnh/thay thế vào Chỉ tiêu [37] hoặc [38].

Các trường hợp áp dụng nghiệp vụ này bao gồm:

• Điều chỉnh giá trị quyết toán theo kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền.
• Phát sinh chiết khấu thương mại.
• Phát sinh trả lại hàng hóa, dịch vụ.
• Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán thực hiện hoạt động ngân hàng, cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đã lập hóa đơn thu phí dịch vụ sau đó phát sinh giao dịch hoàn phí.
• Bán thẻ trả trước dịch vụ viễn thông dùng thanh toán cho các dịch vụ được chấp thuận thanh toán bằng thẻ trả trước.
• Bán khí thiên nhiên.

Hóa đơn điều chỉnh đối với trường hợp quy định tại khoản 5 Điều này thì người bán kê khai vào kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh, người mua kê khai vào kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh.

2.4 Trường hợp “Chuyển đổi phương pháp tính thuế”

Khi doanh nghiệp phát triển và thay đổi phương pháp tính thuế từ phương pháp khấu trừ sang phương pháp trực tiếp, kế toán phải xử lý triệt để số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết.

Nguyên tắc xử lý: Khai phần thuế đầu vào chưa khấu trừ hết này vào Chỉ tiêu [37] ngay tại kỳ tính thuế cuối cùng trước khi chuyển phương pháp. Nghiệp vụ này cũng không yêu cầu doanh nghiệp phải khai bổ sung hồ sơ khai thuế.

2.5 Trường hợp “Đối với thuế GTGT đầu ra kê khai sai, sót”

Khác với đầu vào, nguyên tắc xử lý sai sót đối với thuế GTGT đầu ra đòi hỏi sự nghiêm ngặt hơn: Luôn khai bổ sung hồ sơ khai thuế của kỳ gốc. Cách khai chỉ tiêu [37] và [38] trên tờ khai thuế GTGT lúc này chỉ là hệ quả của bước khai bổ sung, cụ thể:

• Nếu việc khai bổ sung chỉ làm tăng hoặc giảm số thuế phải nộp của kỳ gốc ➔ Kế toán không điền thông tin vào Chỉ tiêu [37], [38] của tờ khai kỳ hiện tại.
• Nếu sau khi khai bổ sung phát sinh việc tăng hoặc giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ chuyển kỳ sau ➔ Lúc này mới căn cứ theo kết quả điều chỉnh để kê khai vào Chỉ tiêu [37] hoặc [38] của kỳ hiện tại.